گردنه لهولا (Lho La) در ارتفاع ۶,۰۰۶ متری، یکی از شناختهشدهترین و در عین حال دشوارترین گذرگاههای مرتبط با صعود به اورست به شمار میرود و مرز طبیعی میان نپال و تبت را شکل میدهد. این گذرگاه که در دامنه غربی اورست واقع شده، به دلیل موقعیت فنی خاص و پیشینه تاریخیاش، همواره یکی از چالشبرانگیزترین نقاط برای کوهنوردان بوده است. در ادامه این مطلب، نگاهی به ویژگیهای جغرافیایی، دشواریهای مسیر را در این گذرگاه خواهیم داشت.
تاریخچه کشف لهولا
ردپای نخستین کشف لهولا به سال ۱۹۲۱ و اکتشافات بریتانیاییها بازمیگردد. در همان سال، جورج مالوری به همراه گای بولاک، در قالب اولین اکسپدیشن بریتانیا به اورست، یخچال غربی رونگبوک در تبت را مورد بررسی قرار دادند. آنها به دنبال مسیری جایگزین برای رسیدن به قله اورست بودند و اگرچه در نهایت تنها بولاک موفق به رسیدن به گردنه لهولا شد، همین دستاورد نقطه عطفی در شناخت مسیرهای صعود به این قله محسوب میشود. نامگذاری لهولا به معنای گردنه جنوبی است و از موقعیت این نقطه نسبت به محدوده اکتشافی آن دوران گرفته شده، در حالی که از نظر جغرافیایی واقعی، این گردنه در غرب اورست جای دارد. همین ناهماهنگی در نامگذاری، بعدها به موضوع بحثهایی میان کوهنوردان و پژوهشگران تبدیل شد. امروزه، آنچه بهعنوان گردنه جنوبی شناخته میشود، در واقع محل کمپ ۴ در مسیر استاندارد صعود اورست است.
اهمیت جغرافیایی و ویژگیهای مسیر
لهولا پایینترین نقطه در امتداد خطالرأس غربی اورست به شمار میرود. این گذرگاه از یک سو به یخچال خومبو در نپال متصل است و از سوی دیگر به یخچال غربی رونگبوک در تبت راه مییابد؛ همین ویژگی، آن را به نقطه آغازینی برای صعود به شانه غربی (West Shoulder) و در ادامه خطالرأس غربی (West Ridge) اورست تبدیل کرده است. شیبهای تند، یخچالهای در حال حرکت و خطر همیشگی سقوط بهمن این منطقه را به یکی از دشوارترین بخشهای مسیر برای کوهنوردان بدل کرده است. وزش بادهای شدید و افتوخیز ناگهانی دما در این ارتفاع نیز بر پیچیدگی صعود میافزاید.
مسیر لهولا
لهولا در واقع نقطه ورودی به خطالرأس غربی اورست بهشمار میرود. از این گذرگاه، مسیر ابتدا به سمت شانه غربی کشیده میشود، سپس به خطالرأس غربی میرسد و در نهایت به قله اورست ختم میشود. آنچه این مسیر را از سایر مسیرها متمایز میکند، آغاز مستقیم آن از غرب اورست است، بدون نیاز به عبور از یخچال خومبو که مسیر رایج بیشتر کوهنوردان محسوب میشود. یکی از شناختهشدهترین تلاشها برای صعود از این مسیر، به سال ۱۹۷۴ و تیمی فرانسوی به رهبری ژرار دوواسو بازمیگردد. این تیم قصد داشت بدون استفاده از اکسیژن مصنوعی، از مسیر لهولا و شانه غربی به قله برسد. آنها کمپ اصلی خود را در ارتفاع ۵,۴۰۰ متری برپا کردند و چندین کمپ دیگر را نیز در بازه ارتفاعی ۵,۸۰۰ تا ۶,۹۰۰ متر ایجاد کردند تا مسیر صعود را گامبهگام پیش ببرند. اما در نهم سپتامبر همان سال، بهمنی عظیم کمپهای یک و دو را بهطور کامل تخریب کرد و جان شش نفر از اعضای تیم، از جمله چند شرپا و خود ژرار دوواسو، را گرفت.
چالشهای فنی و خطرات مسیر گردنه لهولا (Lho La)
در میان تمام گذرگاههای منتهی به اورست، مسیر لهولا و شانه غربی از نظر دشواری فنی جایگاه ویژهای دارد. شیبهای تند، بهخصوص در بخشهایی که بالاتر از خود گردنه قرار میگیرند، عبور از این مسیر را تنها برای کوهنوردانی با تجربه و مهارت فنی بالا امکانپذیر میسازد. سه خطر اصلی نیز بهطور دائمی این مسیر را همراهی میکنند:
سقوط بهمن
تراکم بالای برف در کنار شیب زیاد منطقه، زمینه را برای وقوع بهمنهای بزرگ فراهم کرده است. حادثه سال ۱۹۷۴ گواه روشنی بر این خطر مداوم است که همچنان بر مسیر سایه انداخته است.
بادهای شدید
در این ارتفاع، وزش باد گاهی چنان قدرتمند میشود که میتواند تعادل کوهنورد را از بین ببرد و هر قدم را به تصمیمی پرمخاطره تبدیل کند.
کمبود اکسیژن
عبور از مرز ۶,۰۰۰ متری، به معنای کاهش محسوس اکسیژن در دسترس بدن است؛ شرایطی که هم توان جسمی و هم قدرت تصمیمگیری کوهنوردان را بهشدت تحت تأثیر قرار میدهد.
